Pengenalan | Penduduk | Parlimen | DUN | Taman Perumahan | Kampung | Pelancongan | Hotel | Peta |

---

Pengenalan

	SANDAKAN BANDAR RAYA ALAM SEMULA JADI
	Sandakan terletak kira-kira 1,900 kilometer dari Kuala Lumpur, ibu kota Malaysia dan hanya kira-kira 28 kilometer dari sempadan negara Filipina. Bandar Sandakan telah wujud sebagai sebuah residensi semenjak tahun 1948.

SEJARAH AWAL SANDAKAN

Lagenda Sandakan bermula beberapa tahun sebelum Pryer. Kampung German yang dijadikan oleh Kaptain William Schuck berbangsa Jerman sebagai pangkalan perniagaan merupakan penempatan pertama, walaupun pada masa tersebut sudah ada beberapa orang Sulu yang menetap di sekitar laut berdekatan. Apabila Kaptain William Schuck mendapat sebuah pulau di kesultanan Sulu, maka Wiliam Clarke Cowie, seorang pedagang dan pelaut dari Scotland, telah mengantikannya. Penempatan ini menjadi pusat perniagaan senjata yang tidak berjaya. Beliau akhirnya mencari rakan niaga dari Kesultanan Sulu dan meninggalkan Kampung German.

Pada masa yang sama Baron de Overbeck telah berjaya mendapatkan konsesi sebahagian wilayah Sandakan setelah bertemu dengan Sultan Sulu yang bernama Sultan Jamal Ui Alam. Keluasan ini bermula dari Sungai Sibuco (Sg. Sibuga) sehinggalah wilayah Sungai Padasan kira-kira 20,000 batu persegi. Menurut perjanjian tersebut, Baron de Overbeck akan membayar sebanyak $5,000 setiap tahun. Serentak itu juga, Baron de Overbeck diisytiharkan sebagai Dato Bendahara serta Raja Sandakan berkuatkuasa pada 1878.

Untuk mentadbir wilayah yang dimilikinya, de Overbeck telah menyerahkan pentadbiran dan pengurusan kawasan-kawasan ini kepada beberapa pegawai Inggeris yang dipercayainya. Antara orang yang dipercayainya ialah William Burgess Pryer. Bandar Sandakan mula berkembang apabila ia di tadbir oleh William B. Pryer pada 21 Jun 1879.

Apabila Pryer tiba di Kampung German dalam 1878, tugas pentadbirannya yang pertama adalah memperkenalkan satu undang-undang yang dikenali sebagai undang-undang cukai perdagangan bagi mengelakkan berlakunya eksploitasi perdagangan yang berlebihan. Rundingan terpaksa di buat bersama dengan pemimpin suku di kawasan tersebut. Akhirnya satu persetujuan di capai, cukai perdagangan telah diperkenalkan untuk keseragaman. Pembaharuan ini mendapat sokongan dan bantahan dari beberapa suku kaum, walau bagaimanapun Pryer berjaya mengatasi masalah ini walaupun berlakunya Peristiwa Timbong di mana Emaum Jelanee yang mengetuai suku kaum Bajau Laut telah menyerang Pulau Timbong. Bantahan ini berlaku kerana ia menyekat kebebasan berdagang.

Beberapa masalah seperti masalah lanun menyerang juga dapat diatasi oleh Pryer. Kemajuan, kestabilan perdagangan dan keamanan di bandar baru ini telah menarik minat pedagang asing seperti pedagang Cina serta suku kaum di Kepulauan Filipina.

Pryer juga berusaha memperkembangkan kekuasaannya sehingga ke kawasan Kinabatangan. Kawasan ini penting kerana hasil hutan dan hasil sarang burung di Gua Gomantong merupakan bahan mentah yang terkenal.

Dalam kepesatan pembangunan Kampung German akhirnya telah terbakar akibat kecuaian seorang penduduk Kampung bernama "Sabtu". Kebakaran tersebut telah memusnahkan seluruh kampung termasuk rumah Pryer sendiri. Keadaan ini telah menyebabkan Pryer dan penduduk Kampung berpindah ke satu kawasan baru yang terletak di muara teluk pada 18 Jun 1879. Kawasan ini dikenali sebagai Buli Sim-Sim (Booly Sim-Sim).

Pryer telah menamakan tempat ini ‘Elopura’ yang bermaksud “Bandar yang Indah”. Pryer menebang pokok yang pertama apabila menjalankan kerja-kerja pembersihan sepenuhnya kerana Buli Sim-Sim ketika itu merupakan kawasan hutan yang dipenuhi dengan pokok-pokok bakau.

Menjelang tahun 1881, Elopura telah berkembang menjadi sebuah pekan yang di bina sebahagiannya di atas air. Jambatan-jambatan yang tidak berapa teguh di perbuat daripada nibong berfungsi sebagai jalan raya. Pada tahun 1882 terdapat lebih kurang 57 buah rumah dengan penduduk seramai 696 orang dan jumlah ini kemudian meningkat dari tahun ke tahun dengan komposisi komuniti Bajau, Cina, Sulu dan lain-lain. Terdapat seramai 30 orang Eropah, 3000 orang-orang Cina dan 3,000 pelbagai Cina.

Oleh itu, William B. Pryer merupakan orang penting dalam merintis pembangunan awal bandar Sandakan dengan penyediaan asas-asas polisi pentadbiran untuk diteruskan oleh pemimpin lain. Beliau meletakkan jawatan pada tahun 1890 dan secara langsung tidak lagi menjadi pengerusi “British North Borneo Development Corporation”.

	WARNA	-	KAWASAN
		-	Bandar
		-	Separa Bandar
		-	Luar Bandar
		-	Pulau-Pulau

Kawasan di bawah bidang kuasa Daerah Sandakan meliputi Bandar (46 batu persegi), Separa Bandar (56 batu persegi) dan Luar Bandar dan pulau-pulau (773 patu persegi) yang keseluruhan keluasannya adalah 875 batu persegi.

Sandakan mempunyai banyak keistimewaannya dari pelbagai aspek. Antaranya adalah sejarah, kebudayaan, alam semulajadi dan ekonomi serta lain-lain lagi.

atas

---

Penduduk

Penduduk Sandakan terdiri daripada orang-orang Melayu, Cina, Kadazandusun dan suku-suku lain seperti kaum Bajau, Murut, Sungai, Bugis, Suluk dan sebagainya. Mengikut Bancian Penduduk 2010 penduduk yang terdapat di daerah ini adalah seramai 453,500 orang , mengikut pecahan :

TARAF		BILANGAN
Warganegara	Bumiputera	188,800
	Bukan Bumiputera	92,500
Bukan Warganegara		172,200
JUMLAH		453,500

atas

---

Parlimen

Sandakan terbahagi kepada tiga(3) kawasan parlimen iaitu :

• P184 Libaran ( YB. Datuk Juslie Ajirol-UMNO)
• P185 Batu Sapi (YB. Datin Linda Tsen Thau Lin-PBS)
• P186 Sandakan (YB. Datuk Liew Vui Keong-LDP)

atas

---

Dewan Undangan Negari

Sandakan terdiri daripada enam(6) kawasan dewan undangan negeri iaitu :

• N41 Gum-Gum (YB. Datuk Hj. Zakaria Edris-UMNO)
• N42 Sungai Sibuga (YAB. Datuk Seri Panglima Musa Hj. Aman-UMNO)
• N43 Sekong (YB. Datuk Samsudin Yahya-UMNO)
• N44 Karamunting (YB. Datuk Peter Pang-GERAKAN)
• N45 Elopura (YB. Encik Au Kam Wah-GERAKAN)
• N46 Tanjung Papat (YB. Datuk Raymond Tan Shu Kiah-GERAKAN)

atas

---

Taman-Taman Perumahan

Bil.	Taman Perumahan	Luas (ekar)	Unit Kediaman	Lokasi
1.	Airport	41.63	649	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
2.	Anggerik	15.828	408	Jalan Lintas Sibuga
3.	Astana Height	100.27	483	Batu 1, Jalan Lalang
4.	Bunga Matahari	11.88	172	Batu 4, Jalan Utara
5.	Casa San Uno	38.89	307	Batu 4, Jalan Utara
6.	Chrysanthemum	11.4	154	Batu 1 1/2, Jalan Utara
7.	Damai & Sri Taman	21.67	123	Batu 4, Jalan Utara
8.	Evergreen	23.99	48	Batu 6, Jalan Utara
9.	Fajar	55.61	572	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
10.	Fajar Perdana	15.03	185	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
11.	Fortune	22.4	126	Batu 8, Jalan Labuk
12.	Fulliwa	19.66	164	Batu 3 1/2, Jalan Utara
13.	Grandview	93	746	Batu 1 1/2, Jalan Buli Sim-Sim
14.	Harbour Square	40.08	211
15.	Hing Lee	11.75	227	Batu 3 1/2, Jalan Utara
16.	Hing Wah	27.6	79	Batu 8, Jalan Labuk
17.	Hock Seng	4.56	24
18.	Hsiang Garden	4.565	140
19.	Indah	56.27	356	Batu 4, Jalan Utara
20.	Indah Jaya	235.68	2752	Batu 4, Jalan Utara
21.	Jade Garden	1154	4 lot, 2 storey	Batu 1 1/2, Jalan Utara
22.	Kam Jai Yen	8.51	250	Batu 1, Jalan Aman
23.	Karamunting Flat	20.87	513	Jalan Batu Sapi
24.	Karamunting Baru	17.67	40	Jalan Karamunting
25.	Kenari	3.44	590	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
26.	Khong Lok (Hillside)	24.809	168	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
27.	LPPB	27.21	984	Batu 4, Jalan Utara
28.	Lucky & Wemin	43.544	260	Batu 5, Jalan Utara
29.	Mawar	175.386	2396	Jalan Sibuga
30.	Megah	44.94	478	Batu 8, Jalan Utara
31.	Melanta	9.04	143	Jalan Karamunting
32.	Melrose	14.58	44	Batu 3 1/2, Jalan Utara
33.	Merpati	154.2	494	Batu 8, Jalan Lapangan Terbang
34.	Mesra	23.18	1000	Batu 4, Jalan Utara
35.	Millennium	6.62	76	Batu 4, Jalan Tinosan
36.	Mutiara	64.79	836	Batu 3, Jalan Utara
37.	Nuri (Oscaraya)	32.65	837	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
38.	Pak Tak	29.886	148	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
39.	Pecky Valley	36.61	166	Batu 2 1/2, Jalan Utara
40.	Pertama	53.32	438	Batu 5, Jalan Utara
41.	Po Hing	190.17	160	Jalan Batu Sapi
42.	Rajawali	154.2	1004	Batu 8, Jalan Lapangan Terbang
43.	Regent	3.449	46	Batu 6, Jalan Utara
44.	Ria	3.406	44	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
45.	Rimba	38.98	280	Batu 7, Jalan Utara
46.	Samudera	20.01	586	Batu 5, Jalan Utara
47.	Sanny Estate	34.8	154	Batu 1 1/2, Jalan Utara
48.	Sri Pagi	11.411	1485	Batu 3, Jalan Utara
49.	Sri Wijaya	7.43	16	Batu 7, Jalan Labuk
50.	Seaview	3.763	152	Batu 1 1/2, Jalan Utara
51.	Sejati	22.89	1086	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
52.	Sejati Ujana	99.64	1850	Batu 7, Jalan Lapangan Terbang
53.	Seletar	65	50	Jalan Lintas Sibuga
54.	Sentosa	49.3	928	Batu 2 1/2, Jalan Utara
55.	Seri Labuk	15	178	Batu 8, Jalan Kampung Melayu
56.	Sibuga	102.6	647	Jalan Sibuga
57.	Sim-Sim Medium Cost Flat		300	Jalan Sim-Sim
58.	Sri Rimba	29.2	414	Batu 7, Jalan Labuk
59.	Tab Bai Yin	27.6	160	Batu 8, Jalan Labuk
60.	Tinosan	24.51	235	Batu 4, Jalan Utara
61.	Tshun Ngen	70.26	304	Batu 5, Jalan Utara
62.	Tyng	111.7	585	Batu 5, Jalan Utara
63.	Utama	41.263	329	Batu 6, Jalan Utara
64.	Villa Permai Jaya	20	968	Jalan Sibuga
65.	Vista	10.7	172	Batu 7, Jalan Lintas Sibuga
66.	Wijaya	6.03	196	Batu 7, Jalan Labuk
67.	Wira	9.93	312	Jalan Sibuga
68.	Yeng Seng	11.75	125	Batu 2 1/2, Jalan Utara
69.	Yii Villa	1.3	100	Jalan Bulis Sim-Sim
70.	Bukit Permai	270.89	4142	Batu 6, Jalan Utara
71.	Garden Villa	25.76	82	Batu 6, Jalan Utara
72.	Hap Seng Properties	16.35	74	Jalan Batu Sapi
73.	Berhala Darat	23.2	192	Jalan Sim-Sim

atas

---

Kampung-Kampung

• Kg. Melayu Bumiputera
• Kg. Bokara
• Kg. Tinosa 1
• Kg. Tinosa 2
• Kg. Batu Putih
• Kg. Muhibbah
• Kg. Gas
• Kg. Gum-Gum
• Kg. Garinono
• Kg. Pertanian
• Kg. Padas
• Kg. Rancangan Sungai Manila

atas